Cách chọn đồ thờ bằng đồng đúc
Đồ mỹ nghệ và đồ thờ bằng đồng có cùng 1 quy trình chế tác
nên xin gọi chung là “đồ thờ bằng đồng”, có một số phương pháp để chế tác như
đúc, gò (thúc), ép thủy lực…tuy nhiên sản phẩm đúc vẫn chiếm ưu thế áp đảo vì vậy
bài viết này mình chia sẻ với đối tượng là các sản phẩm sản xuất theo phương
pháp đúc.
Gần đây Hoanggiahanoi.vn nhận được một số email và cuộc gọi
từ một số thầy và Phật tử quan tâm hỏi về việc: Làm thế nào để mua được một sản
phẩm mỹ nghệ bằng đồng, đồ thờ bằng đồng đúc chất lượng? qua email, điện thoại
Hoanggiahanoi.vn sẽ chỉ trả lời được cho cá nhân hỏi vì vậy bằng chút kiến thức,
kinh nghiệm thực tiễn trong nghề đúc mỹ nghệ, đồ thờ Hoanggiahanoi.vn viết bài
này chia sẻ với mọi người kinh nghiệm chọn đồ thờ, đồ mỹ nghệ bằng đồng.
Đồ mỹ nghệ và đồ thờ bằng đồng có cùng 1 quy trình chế tác
nên xin gọi chung là “đồ thờ bằng đồng”, có một số phương pháp để chế tác như
đúc, gò (thúc), ép thủy lực…tuy nhiên sản phẩm đúc vẫn chiếm ưu thế áp đảo vì vậy
bài viết này mình chia sẻ với đối tượng là các sản phẩm sản xuất theo phương
pháp đúc.
Câu trả lời là khi sản phẩm đó đạt tiêu chí về
mỹ thuật và kỹ thuật.
Về mỹ thuật:
Do sở thích, cảm nhận của mỗi người là khác nhau nên tiêu
chí này cũng có sự thay đổi trong con mắt từng người, ví dụ người thích các chi
tiết của sản phẩm phải cứng cáp, mạnh mẽ, người lại thích mềm mại bay bổng, tuy
sở thích khác nhau nhưng cần phải đáp ứng một số tiêu chí nhất định, do sản phẩm
thờ cúng là hữu hình, có hình dạng và kích thước cụ thể do đó sản phẩm phải đạt
sự hài hòa về kích thước, bố cục, các điểm nổi bật/nhận diện của sản phẩm phải
thể hiện được (ví dụ một quả chuông tiếng phải ngân và rung; một pho tượng: Tỷ
lệ về kích thước của mặt với thân, chân, vai phải đảm bảo; hai mắt phải đều
nhau không thể mắt to mắt bé, mắt cao mắt thấp), các đường nét phải mạch lạc
(ví dụ lông cánh của con hạc phải tách rời khối, nổi rõ từng lông chứ không thể
bết khối như thể con hạc đó vừa đi đằm
bùn đất)… đạt được các tiêu chí trên thì sản phẩm mới có hồn.
Về kỹ thuật:
Có hai yếu tố chính đánh giá đó là kết cấu và thành phần
nguyên liệu, trong đó nguyên liệu đóng vai trò chi phối bởi nó ảnh hưởng tới kết
cấu. Một sản phẩm thờ cúng không thể đạt yêu cầu khi bề mặt bị rỗ chằng chịt với
các vết rỗ có kích thước lớn, sâu, cũng không thể đạt khi bề mặt đó nhẵn bóng
nhưng nhẵn bóng bằng cách sử dụng ma tít sơn bả để che các vết rỗ…Dựa vào thành
phần nguyên liệu có thể chia đồ thờ bằng đồng làm hai loại đó là: Đồng vàng và
đồng đỏ.
Đồng vàng hay còn gọi là đồng thau, thành phần chính là đồng
đỏ (Cu) chiếm khoảng 60 -70% và Kẽm (Zn) chiếm khoảng 27-40% với đặc điểm độ cứng
cao, khó chế tác, giá nguyên liệu rẻ hơn đồng đỏ, có màu vàng sáng như vàng 18k
và ít có khả năng sơn phủ, chuyển thành màu khác do đó rất dễ nhận biết.
Đồng đỏ: Ưu điểm là dễ
chế tác, có thể chạm, khảm vàng, bạc, có thể “xuống màu” (tạo màu) được nhiều
màu sắc khác nhau... nhưng nhược điểm là giá thành cao. Gọi là đồng đỏ nhưng thực tế phải là hợp kim
của đồng đỏ bởi đồng đỏ có đặc tính khi cán nóng rất dẻo, dễ tạo hình nhưng khi
sử dụng công nghệ đúc thì với đặc tính sức căng bề mặt lớn, độ trơn chảy kém cộng
với vật đúc thường có hình dáng gấp khúc, độ dày ở các vị trí khác nhau dẫn tới
sản phẩm đúc thường gặp nguy cơ khả năng điền đầy kém, gây thủng sản phẩm và bề
mặt hay bị vỡ nứt, để khắc phục nhược điểm này thì thợ đúc thường pha thêm vào
đồng đỏ một lượng thiếc (Sn), chì (Pb), việc pha thêm thành phần này cũng là cơ
hội để các xưởng làm ăn không nghiêm chỉnh lợi dụng để “rút ruột” sản phẩm.
Phụ thuộc vào kích thước, cấu trúc của sản phẩm mà tỷ lệ pha
khác nhau nhưng từ kinh nghiệm cha ông truyền lại và thực nghiệm Hoanggiahanoi.vn đúc rút ra, một sản phẩm thờ
cúng bằng đồng đạt yêu cầu tối ưu khi thành phần chứa 5% thiếc,tối đa 10% chì
còn lại là đồng đỏ (cho phép một tỷ lệ tạp chất nhưng không lớn hơn 2% và với
chuông, khánh không được phép pha chì) với những vật đúc có kích thước nhỏ, cấu
trúc không phức tạp thì có thể không pha chì. Do giá của thiếc và đồng đỏ cao gấp
nhiều lần chì nên thợ thiếu nghiêm túc lợi dụng pha tỷ lệ chì rất cao tới 40-50%
để thu lợi bất chính.
Việc pha quá nhiều chì dẫn tới các nguy hiểm cho người dùng
(nguy cơ bị nhiễm độc chì) và sản phẩm có chất lượng kém, đặc tính của pha chì
không khuếch tán với pha đồng dẫn tới hiện tượng thiên tích (tách riêng chì với
đồng) dẫn tới khả năng chịu lực của sản phẩm ở các vị trí không đều nhau đặc biệt
là sản phẩm kích thước lớn, với đặc điểm nước ta khí hậu nhiệt đới, sau một thời
gian sử dụng bề mặt sản phẩm sẽ bị phá, đùn ra các bọt (dân gian gọi là cứt đồng)
làm loang lổ bề mặt, xuất hiện mùi tanh khét...sản phẩm không còn tính thẩm mỹ.
Về mỹ thuật thì cảm
nhận mắt thường có thể tự đánh giá, nhưng phân biệt sản phẩm có chất liệu tốt không đơn giản nhất là khi
người mua không có kinh nghiệm và kiến thức. Một phương pháp kinh điển là cắt một
mẩu nhỏ (với các sản phẩm kích thước lớn) hoặc đem cả sản phẩm (nếu kích thước
nhỏ) gửi các trung tâm phân tích kim loại như viện Khoa học Vật Liệu, PTN vật
liệu trường ĐHBKHN….phân tích ra thành phần nhưng phương pháp này có khó khăn bởi
không phải sản phẩm nào cũng có thể cắt hoặc mang đi đo được, hiện tượng thiên
tích gây ra kết quả không đại diện bởi mỗi vị trí khác nhau có thể cho ra kết
quả khác nhau cần phải phân tích ở nhiều vị trí, nhiều mẫu,tốn kém.
Có một kinh nghiệm rất dễ áp dụng và chính xác cao (tất
nhiên không thể định lượng ra % các thành phần) đó là dựa trên màu sắc của sản
phẩm. Sản phẩm ít bị pha chì thì màu càng đỏ tươi gần với màu đồng đỏ, bị pha
chì nhiều thì màu phôi đúc ra bị nhợt nhạt gần với màu chì;
Có hai cách, cả hai dựa trên đặc điểm nhiệt nóng chảy của
chì là rất thấp và công cụ đánh giá rất phổ biến ở các xưởng chế tác, một là dùng mũi dùi hay máy mài, mài nhẹ lên
bề mặt sản sau khi mài bề mặt sẽ bóng loáng, màu tươi mới nhưng để sau vài phút
màu sẽ tái nhợt do ma xát nên nhiệt độ tại chỗ mài cao, chì nóng chảy trôi lên
bề mặt; cách hai là dùng đèn khò bằng gas thổi vào 1 hoặc một số vị trí của sản
phẩm, cơ chế và hiện tượng tương tự cũng xuất hiện
Do đúc bằng thủ công nên cùng là một loại sản phẩm
nhưng chất lượng của từng sản phẩm có thể
khác nhau, với sản phẩm đúc đồng, có thể không phải là tất cả nhưng thường đã
là hàng bày bán thì không phải là hàng chất lượng cao, bị gọi chung là hàng chợ,
có thể đó là các sản phẩm hàng đặt nhưng bị khuyết tật và các cửa hàng mua về
“tân trang” lại để bán, hoặc là hàng chủ động đúc nhưng tỷ lệ chì rất cao để có
chênh lệch giá lớn. Dù mua ở đâu bạn cũng phải kiểm tra được sản phẩm.
Cách mọi người chia sẻ chỉ có thể áp dụng khi sản phẩm đang ở
giai đoạn chế tác còn sản phẩm đã hoàn thiện, làm màu bày trên kệ thì không thể?
Xin thưa, hoàn toàn có thể bằng cách thầy yêu cầu người bán hàng mài ở vị trí
phía trong hoặc đáy của sản phẩm, một cửa hàng chân chính sẽ đáp ứng yêu cầu của
bạn không chút do dự. Mọi người nên tìm tới các cơ sở đúc đồng có uy tín để đặt
hàng, hãy là người tiêu dùng thông thái!
Mọi chi tiết xin liên
hệ:
CÔNG TY CỔ PHẦN SẢN XUẤT HOÀNG GIA HÀ NỘI
Nội Am - Liên Ninh- Thanh Trì – Hà Nội
Hotline: 0912.846.989
Nhận xét
Đăng nhận xét